Dünya Günü Nedir? Dünya Günü İçin Ne Yapabilirim?

Dünya Günü Nedir? Nasıl ortaya çıktı, neyi hedefliyor? Bizler dünya için neler yapabiliriz?

Dünya Günü Nedir? Dünya Günü İçin Ne Yapabilirim?

Dünya çapındaki en geniş eylemlerden biri hangisi, biliyor musunuz? Üstelik yaklaşık 190 ülkeden, 1 milyardan fazla bireyi bir araya getirmekle kalmayıp her yıl gerçekleşen? Yanıt, 22 Nisan Dünya Günü (Earth Day). Bu özel gün; dünyamız adına davranış kalıplarımızı değiştirmek ve yerel, ulusal, küresel politika değişiklikleri yaratmak için bir eylem günü olarak kabul ediliyor. Dünyanın her yerindeki bireylere, topluluklara, kurumlara ve hükümetlere gezegeni korumak için ilham vermeyi amaçlıyor.

Dünya Günü’nün 2022 teması ‘Invest In Our Planet’ yani ‘Gezegenimize Yatırım Yapın’. Verdiği mesaj da çok net: İklim krizinden herkes sorumlu, bu nedenle gezegeni kurtarmak için birlik olmalıyız. Cesurca harekete geçmeli, geniş çapta yenilikler yapmalı ve bunları adil bir şekilde uygulamalıyız. Peki bir eylem nasıl küresel bir mesaja dönüştü? Bugüne nasıl geldik?

Dünya Günü: Kilometre taşları

22 Nisan aslında modern çevre hareketinin doğumunun yıldönümünü. Dünyayı korumayı ve çevresel tahribata dikkat çekmeyi hedefleyen ilk küresel girişimlerden biri. Kökeni 1970 öncesine ve ABD’ye dayanıyor.

O dönemde yüksek miktarda fosil yakıt ve gaz tüketiminin, dolayısıyla çevre kirliliğinin adresi olan ABD’de 1969’da gerçekleşen bir olay bir anda ekolojik kaygıları ve çevrenin canlı yaşamı için ne kadar önemli olduğunu gündeme getirdi. Kaliforniya eyaletinde Santa Barbara kıyısı açıklarındaki bir petrol kuyusunda meydana gelen patlama sonucu 10 gün boyunca en az 13 milyon litre petrol denize sızdı. Bu, o güne kadar görülen en büyük çevre felaketlerinden biriydi ve 10 bini aşkın deniz canlısı, deniz kuşu yaşamını yitirdi, atıklar bin kilometre kareyi aşkın bir alana yayıldı.

Bu yıkıma tanık olan Senatör Gaylord Nelson’ın inisiyatifi ve çevreci Denis Hayes'in organizatörlüğünde ilk kez 1970 yılında bir eylem düzenlendi. Gençlerin katılımını sağlamak amacıyla eylem için bahar tatili ve final sınavları arasına denk gelen 22 Nisan tarihi seçildi. İlk eyleme 20 milyondan fazla kişi katıldı. Bu eylem ABD’de hava ve su temizliğine dair ilk yasaların hazırlanmasına vesile oldu. 1990’a gelindiğinde ise bu girişim 141 ülkede 200 milyon insanı harekete geçiren küresel bir harekete dönüştü.

1970’ten bu yana Dünya Günü; iklim krizi ve çevre kirliliği hakkında farkındalık yaratmak ama en önemlisi insanları harekete geçirmek amacıyla çeşitli etkinliklerin düzenlendiği bir gün olarak kutlanıyor. 2022 temasının da bize söylediği gibi, ‘geleceğe yatırım yaptığımız’ bir gün. Üstelik tek başına bireyler olarak bile dünyamız için yatırım yapabileceğimizi söylüyor. Nasıl mı?

Dünyayı kurtarma rehberi

Birleşmiş Milletler’in 'Tembel İnsanlar için Dünyayı Kurtarma Rehberi' (The Lazy Person’s Guide to Saving the World), ortalama bir bireyin günlük hayatında yapacağı basit değişikliklerle dünya için kayda değer bir fark yaratacağını savunuyor. Önem sıralamasına göre 1'den 4'e kadar derecelendirilen listede oturduğunuz yerde, evinizde, çevrenizde ve işinizde yapabilecekleriniz şöyle sıralanıyor:

  • Kullanmadığınız elektronik cihazları fişten çekebilirsiniz.

  • Faturalarınızı postayla almak yerine işlemlerinizi online olarak gerçekleştirebilirsiniz.

  • Banyo ve duş sürelerinizi kısaltabilirsiniz.

  • Daha sebze ağırlıklı beslenebilir, et tüketimini azaltabilirsiniz.

  • Atıklarınızı geri dönüştürebilir, özellikle gıda artıklarını kompost yapmak için kullanabilirsiniz.

  • Enerji tasarruflu beyaz eşya ve ampulleri tercih edebilirsiniz.

  • Su, çay, kahve için tek kullanımlık plastik bardak ve şişelerden kaçınabilirsiniz.

  • Yerel üreticilerden alışveriş edebilirsiniz. Alışverişlerinizde plastik poşet yerine bez çanta kullanabilirsiniz.

  • Özel araçlar yerine toplu taşımayı, bisiklet kullanmayı veya kısa mesafeler söz konusuysa yürümeyi tercih edebilirsiniz.

  • Kullanmadığınız eşyalarınızı bağışlayabilirsiniz.

  • Irk, yaş, cinsiyet, sosyal geçmiş, etnik köken temelli ayrımcılığa karşı sesinizi yükseltebilirsiniz.

  • Eşit işe eşit ücret ilkesini savunabilirsiniz.

  • Çevrenizde farkındalık yaratabilirsiniz.

Siz de bu basit ama etkili adımlarla yılın 365 gününü Dünya Günü olarak kutlayabilirsiniz!