Sosyal İnovasyon Nedir? Neden Önemlidir?

Sosyal inovasyon nedir, neden önemlidir, bir çözümün sosyal inovasyon olarak tanımlanması için neler gereklidir?

Sosyal İnovasyon Nedir? Neden Önemlidir?

En sade anlamda “toplumsal sorun ve ihtiyaçların giderilmesinde yenilikçi çözümler” olarak tanımlanan “sosyal inovasyon” kavramı, gün geçtikçe daha fazla önem kazanmaya başladı.

Peki bu kavrama daha detaylı bakmaya ne dersiniz? Sosyal inovasyon nedir, neden önemlidir, bir çözümün sosyal inovasyon olarak tanımlanması için neler gereklidir? Gelin birlikte bakalım...

Sosyal inovasyon nedir? İnovasyondan neden farklıdır?

Sosyal inovasyonu tanımlamadan önce inovasyonun ne olduğunu anlamakta fayda var. İnovasyonu, yeni ürün veya hizmet geliştirmek ve bunu ticari gelir elde edecek hale getirmek olarak tanımlayabiliriz. Bu kavramda “ticari gelir” önemli bir kriter. Sosyal inovasyon ise toplumsal bir soruna yenilikçi bir çözüm sunmak olarak tanımlanabilir. Ticari gelir elde etmekten ziyade dünya için fayda yaratma amacını güder.

Pek çok farklı tanıma sahip olan bu kavramın en yaygın olarak kullanılanı Geoff Mulgan’a ait. Mulgan’a göre sosyal inovasyon, bir sosyal ihtiyacı giderme amacıyla sosyal konulara odaklı kurumlar tarafından yürütülen yenilikçi faaliyetlerdir.

Bu kavram, sosyal bir ihtiyaca halihazırda uygulanan çözümlerden daha iyi bir şekilde cevap verirken aynı zamanda toplumun yeteneklerini geliştirerek sosyal, ekonomik ve çevresel kaynakların ve varlıkların daha verimli kullanılmasını sağlayan çözümleri ifade eder. Bu çözümler bir ürün ve hizmet de olabilir ya da yeni bir süreç veya toplumsal bir model de.

Sosyal girişim, sosyal girişimci ve sosyal inovasyon

Merkezinde vatandaşlar ve topluluklar olan sosyal inovasyon, bunları ayrı ayrı değil bir bütün olarak ele alır, katılımcı bir süreçtir. Tabandan başlayarak yukarıya doğru yayılan ve sosyal girişimciler tarafından toplumsal sorunları çözmek için yaratılan bu inovasyonlar sürdürülebilirliğin bir parçası aslında. Burada sosyal girişimciler; kamu ve özel sektör kuruluşları, sivil toplum örgütleri, hayır kurumları, akademisyenler ve hatta üniversiteler olabilir. Ancak burada unutulmaması gereken bir konu var. SETA - Siyaset, Ekonomi Ve Toplum Araştırmaları Vakfı tarafından yayımlanan Türkiye’de Sosyal İnovasyon Uygulamaları Ve Genç Nüfusun Potansiyeli analizine göre; her sosyal girişimci sosyal inovasyon üretmeyebilir ya da her sosyal inovasyon yapan da sosyal girişimci olarak tanımlanmayabilir. Yani bir sosyal girişimin sosyal inovasyon olarak nitelendirilebilmesi için toplumsal sorunlara yeni ya da en azından mevcutta uygulanandan daha etkili çözümler getirmesi gerek.

Türkiye’den ve dünyadan sosyal inovasyon örnekleri

Bangladeşli iktisat profesörü ve bankacı Muhammed Yunus’un yoksul kadınlara sermaye sağlamak için geliştirdiği faizsiz borç olarak tanımlanan “Mikro kredi” sistemi buna en güzel örneklerden biri. Hatta Yunus yoksulları girişimci yapmak için Grammen Bank adlı bir banka da kurmuş ve Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüş. Bir diğer örnek de aslında çok yakından tanıdığımız, tüm dünyaya bilgi sağlayan, ücretsiz ve online ansiklopedi Vikipedi. Ürün yetiştirmenin bir hayli zor olduğu sert iklimlerde gıda gelişimini teşvik eden yapay aydınlatma da bir diğer örnek. Bitkilerin güneş olmadan büyümesine yardımcı olmak için belirli dalga boylarında ışık kullanan bu teknoloji, sert iklimlerde yaşayanların meyve ve sebzelere erişmesini sağlıyor.

Ülkemizden de bazı örnekler verelim. Gıda israfını önleyen bir teknoloji girişimi olan Fazla Gıda, satılamayan gıdaların değerlendirilmesine yardımcı oluyor; atıl ürünleri ekonomiye, çevreye ve topluma kazandırıyor. Küresel iklim krizine karşı sürdürülebilir ve inovatif çevre teknolojileri geliştiren bir sosyal girişim olan ecording’in çözümlerinden ecoDrone, ağaçlandırılması gereken ulaşılması zor alanlara havadan tohum topu atışları gerçekleştiren insansız bir hava aracı. Bir diğer çözümü, 2022’de yayında olacak ecordingApp ise kişilerin dünya yararına verilen görevleri gerçekleştirdiğini kanıtladığında, edindiği ecoPuanlarla ödüller kazandığı bir mobil uygulama. Birçok alanda doğrulama yaparak internet kullanıcılarının doğru bilgiye ulaşmasını sağlayan teyit.org da başka bir örnek. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün.

Tüm bu örneklerin ortak paydası “toplumsal fayda”. Kurumlar olarak “Bu dünya için ne yapabilirim?” diye sorduğumuzda yani toplumsal faydaya odaklandığımızda belki sosyal inovasyonlarımıza daha fazla örnek ekleyebiliriz, dünyayı daha yaşanabilir, adil ve sürdürülebilir bir hale getirebiliriz. Ne dersiniz?